مشخصات

عنوان: بررسی نقش و جایگاه صنعت فرش دستباف در اقتصاد ملی

گروه تخصصی:  علوم انسانی

سازمان مجری:  مرکز ملی فرش ایران 

گروه پژوهشی: اقتصادی و بازرگانی

پژوهشگران: 
فلیحی نعمت (مسئول طرح)

تاریخ خاتمه:  1387

کارفرما: 

خروجی طرح: 
نوع: اقتصادی و بازرگانی

 
تلفن: 

نشانی سازمان مجری: 
 

چکیده:

صادرات فرش دستبافت طی دوره 1382-1352 نوسانات زیادی داشته است. با وجود اینکه جایگاه خود را در سطح بین المللی به عنوان رتبه بزرگترین صادرکننده فرش دستباف حفظ نموده است، اما جایگاه صادرات فرش دستباف در مقایسه با سایر اقلام صادراتی در حال کاهش است. هنر- صنعت فرش دستباف به عنوان یک فعالیت مکمل مشاغل کشاورزی و روستایی بوده، اما با توجه به تعداد قابل توجه شاغلین و سهم ناچیز ارزش افزوده فرش در اقتصاد ملی، دارای شرایط مناسبی نمی باشد.
از کل تولید فرش در هر سال قریب به 60 درصد آن صادر می شود و در مقایسه با صادرات سایر کالاها در جایگاه بسیار مناسبی قرار دارد. بررسیها نشان می دهد با اینکه اتحادیه ها وتشکلها نقش مهمی در سفارش پذیری و انسجام هرچه بیشتر قالیبافان دارند، اما سهم عمده درآمد عاید تاجر می گردد. چرا که سهم دستمزد در دو سناریو ارزش تولید به قیمت عوامل و به قیمت بازار به ترتیب
25.9 و18.55 درصد می باشد.
محقق با اشاره به رویکرد نوین و رویکرد سنتی به ارتباط هنر- صنعت فرش با این دو رویکرد پرداخته است. با استناد به نتایج محاسبات ضریب فنی و رویکرد نوین نشان داده می شود که فرش دستباف تنها با بخش محدودی بیشترین ارتباط را دارد. بخشهای مورد نظر عبارتند از: سایر نباتات صنعتی، برق و خدمات مربوطه، انواع نخ و پارچه، مواد شیمیایی اساسی، مواد پلاستیکی و کائوچو چوبی، انواع رنگ و جلا دهنده، الیاف مصنوعی و ....
برای تحریک بخشی فرش دستباف جهت افزایش تولید و ایفای نقش فعالتر در اقتصاد ایران می بایست: نخست با تحریک عنصر تقاضای نهایی به ویژه صادرات و سیاستهای طرف بازار می توان به افزایش تولید فرش دستباف کمک نمود. سپس پیوندهای بین بخشی فرش دستباف با سایر بخشها را تقویت نمودکه البته 5 بخش کلیدی گفته شده در اولویت قرار دارند.
از دیگر دستاوردهای طرح می توان به موارد زیر اشاره کرد
:
1- نرخ ارز بازار تاثیر مثبت و معنی داری بر صادرات فرش دارد. به عبارت دیگر با یک درصد افزایش در نرخ ارز، صادرات فرش به میزان
0.49 درصد افزایش می یابد.
2- نسبت قیمت ضمنی تولید ناخالص داخلی به شاخص قیمت فرش تاثیر منفی و معنی داری بر صادرات فرش دارد. یک درصد افزایش در این نسبت، صادرات فرش را به میزان 0.25 درصد کاهش می دهد.
3- صادرات با یک وقفه زمانی تاثیر مثبت و معنی داری بر صادرات فرش داشته است. ضریب تعدیل معادل 0.59 بوده و 1.7 سال طول می کشد که اختلاف بین صادرات مطلوب و واقعی از بین برود.
4- درآمد نفتی تاثیر منفی و معنی داری بر صادرات فرش دارد. این پدیده به معنی وجود بیماری هلندی است. بطوریکه یک درصد در افزایش درآمد نفتی، صادرات فرش را به میزان 0.4 درصد کاهش می دهد.
5- بر اساس الگوی پانل دیتا و داده های آماری کشورهای واردکننده فرش دستباف، نرخ ارز واقعی، تاثیر مثبتی بر صادات فرش ایران به کلیه کشورها دارد. بالاترین تاثیر نرخ ارز به ترتیب در کشورهای آلمان، ایتالیا و سویس است.
6- نسبت قیمت فروش به شاخص قیمت اروپا تاثیر مثبتی بر صادرات فرش به کشورهای مختلف دارد. به عبارت دیگر با وجود افزایش قیمت ایران نسبت به شاخص کشورهای اروپایی، صادرات فرش نه تنها کاهش نداشته، بلکه افزایش داشته است که می تواند بیان کننده برند و ویژگیهای منحصر به فرد فرش ایران باشد
.
7- کاهش صادرات فرش ایران با استفاده از نتایج حاصل از تخمین الگوی پانل دیتا، به دلیل کاهش درآمد سرانه کشورهای واردکننده فرش از ایران نیست. به نظر می رسد کف پوشهای دیگر جانشین فرش دستباف شده اند
.



کلیدواژگان: فرش دستباف، جایگاه، اقتصاد ملی

 
 
Title:

Abstract:

Keyword(s):