مشخصات

عنوان: تحقیق پیرامون عملیات تکمیلی فرش دستباف و ارائه راهکارهایی جهت بهبود آن (استانهای اصفهان، آذربایجان شرقی، یزد، کردستان و تهران)

گروه تخصصی:  فنی و مهندسی

سازمان مجری:  مرکز ملی فرش ایران 

گروه پژوهشی: فنی

پژوهشگران: 
مجابی سیدعلی (مسئول طرح)

تاریخ خاتمه:  1381

کارفرما: 

خروجی طرح: 
نوع: فنی

 
تلفن: 

نشانی سازمان مجری: 
 

چکیده:

بررسی کامل اسناد و اطلاعات موجود در زمینه عملیات تکمیلی فرش دستباف نشان می دهد که هرگز تشریح کاملی از شیوه ها و سیستم های موجود آنها به عمل نیامده و همگی تصویری غیرشفاف را از این عملیات ترسیم کرده ا ند. لذا در این طرح تحقیقاتی با بررسی سیستم ها و روشهای موجود عملیات تکمیل نسبت به شناسایی امکانات و سیستمهای ناکافی و نامناسب در عملیات تکمیلی فرش دستباف اقدام شده و سپس به شناسایی و اندازه گیری برخی از تاثیرات مخرب و مطلوب عملیات تکمیلی بروی فرش دستباف پرداخته خواهد شد، تا از این طریق بتوان به ارائه را هکارهای عملی جهت بهبود کلیه فرآیندهای عملیات تکمیلی اقدام نمود.
براین اساس، عمده نتایج بدست آمده از این تحقیق به شرح زیراست
:
الف- شیوه پرداخت تمام دستی در سه منطقه تهران، اصفهان و نایین رواج داشت و تنها در اصفهان و تهران عیب جویی مشاهده گردید. با این حال این عیب در عملیات مرمت نهایی مرتفع می گشت. عیب بلالی نیز در حد بسیار اندک و در مناطقی که شیوه پرداخت تمام ماشینی رایج بود مشاهده گردید
.
ب-
pH آب مصرفی برای شستشو در کلیه کارگاهها و مناطق مورد مطالعه در حد خنثی بود. حداکثر دمای شستشو به طور متوسط بین 17.5 تا 19oC قرار داشت.
این میزان در مناطق کویری در فصل سرما تا 14oC نیز می رسید. از سوی دیگر تنها در چند کارخانه عمل سختی گیری آب به صورت ناقص صورت می پذیرفت.
ج- عدم اندازه گیری pH نهایی کالای آبگیری شده یا پساب شور و باقی ماندن مواد قلیایی یا اسیدی در کالا به مرور سبب پوسیدگی فرشها می گردد. این میزان در فرشهای ضخیم بافت با پرزهای بلند به ویژه گبه بعضا به بالاتر از 10 نیز می رسید.
ه- برای کهنه یا براق کردن فرشهای ضخیم میزان مراحل شور حداقل سه شور و با استفاده از مواد به شدت اسیدی یا قلیایی بود. این مساله سبب می شود تا میزان ضایعات جدا شده از فرشها به شدت فزونی یابد. همچنین فرشهایی که از گره تقلبی (جفتی یا بی گره) بهره گرفته بودند براثر عملیات شستشو میزان ضایعات بیشتری ایجاد می کردند.
به طور کلی بین میزان ضایعات ایجاد شده به واسطه شور و تعداد مراحل شور قالی ارتباط مستقیم وجود داشت.
د- بین نوع و شیوه فرآیند عملیات آبگیری و خشک کردن کالا (سایه، آفتاب، گرمخانه، آبگیری غلطکی یا گریز از مرکز) و pH باقی مانده در کالا ارتباط مستقیم وجود دارد.
و- عملیات تکمیلی برروی میزان بهبود نرمی و لطافت فرش دستباف، بهبود رخ و نمود نقش فرش دستباف و براقیت (میزان انعکاس نور) تا حد بسیار زیادی موثر می باشد.
به عبارت دیگر اصلی ترین اهدافی که از انجام عملیات تکمیل برروی فرش دستباف پیگیری می شود. ابتدا بهبود نرمی و لطافت زیردست و سپس بهبود رخ و نمود نقش فرش دستباف می باشد. بعد از حصول این دو هدف، سعی می گردد تا برق (میزان انعکاس نور حاصل از سطح) فرش دستباف تا سطح نسبتا محسوسی افزایش یابد.
ز- عملیات تکمیلی برروی ثبات نوری و شستشویی فرشهای دستباف موثر است. در اکثر موارد امکانات و سیستم های موجود سبب بهبود محسوس ثبات نوری می گردد. اما ثبات شستشویی در نیمی از فرشهای مورد بررسی تغییری نکرده بود. به بیان ساده تر فرآیند و سیستم های موجود به این گونه ای تعبیه و طراحی نگردیده است تا سبب بهبود ثبات نوری یا شستشویی فرش دستباف گردد.
ح- اساسا عملیات شور سبب برطرف کردن عیوب عمده فرش دستباف نمی گردد. لیکن سبب نمودار شدن عیوب حاصل از بافت، مواد اولیه و رنگرزی می شود. یکی از اهداف عمده ای که پس از سه هدف ذکر شده مورد نظر می باشد مشخص شدن عیوب پنهان و مخفی عملیات بافت، مواد اولیه و رنگرزی است. اگرچه با استفاده از روشها و سیستم ها و امکانات موجود سعی در برطرف کردن و یا بهبود ظاهری یا واقعی عیوب حاصل از بافت و رنگرزی می گردد اما عیوب حاصل از مواد اولیه را به سختی و در مواردی بعضا حتی نمی توان بهبود یا برطرف کرد.
ت- فرآیند شستشو و خشک کردن برروی ابعاد و رجشمار واقعی فرش دستباف اثر می گذارد.
سیستم ها و عملیات موجود به گونه ای طراحی شده که در حین شور به میزان آبرفتگی ابعاد توجهی نمی شود و در مراحل تمیزکاری و دارکشی سعی در برطرف کردن ظاهری این تغییرات می گردد.



کلیدواژگان: فرش دستباف، تکمیل، بهبود

 
 
Title:

Abstract:

Keyword(s):