مشخصات

عنوان: بررسی شیوه های مختلف مرمت فرش دستباف ایرانی "قالی" به منظور حفظ و احیاء آن شیوه ها (تهران، اصفهان، فارس، خراسان، آذربایجان شرقی)

گروه تخصصی:  فنی و مهندسی

سازمان مجری:  مرکز ملی فرش ایران 

گروه پژوهشی: فنی

پژوهشگران: 
سامانیان صمد (مسئول طرح)

تاریخ خاتمه:  1382

کارفرما: 

خروجی طرح: 
نوع: فنی

 
تلفن: 

نشانی سازمان مجری: 
 

چکیده:

چنین تصور می شود که در هر مکان و هر زمانی که مطلبی درقالب درسی و آموزشی قرار می گیرد پشتوانه های زمینه ساز آن به انسان و خاستگاه اجتماعی آن مرتبط می گردد و در هرزمان که مبحثی، عنوان آموزشی پیدا می کند، ضرورت مطالعه پیرامون آن قوت می یابد به ویژه در زمینه هایی که ایران زمین، تجربه آموزشی دیگری را محک می زند. بنابراین با طرح مساله فرش و تخصصها و گرایشهای آن در قالب دوره آموزشی دانشگاهی در دانشگاههای کشور علاقه مندان جدیدی را جذب کرده است. نگارش شیوه های هنرهای سنتی رایج در کشور و مستند ساختن آنها به منظور حفظ و از سوی دیگر تلاش برای اشاعه آن و حتی فراهم سازی منابع آموزشی مربوطه، رسالت تلاشگران عرصه فرهنگ این سرزمین است.
موضوع این طرح تحقیقاتی و بررسی شیوههای رایج در مرمت فرش دستباف و ثبت و ضبط آن نیز از این حیث شایان توجه است و تذکری است که با از دست دادن احتمالی علاقه مندان موضوع، توجه و گردآوری و معرفی آن علاقه مندان نویی نیز جذب نماید لذا در جهت تحقق این طرح که همان دستیابی به شیوههای رایج و مرسوم مرمت فرش دستباف می باشد موضوع در پنج حوزه کشور مورد مطالعه و بررسی قرار گرفته است
.
با مطالعات میدانی در مناطق اصفهان، تبریز، مشهد، شیراز و تهران در جهت اهداف طرح بیش از یک هزار عکس و اسلاید تهیه که بیش از چهارصد عکس در مجموعه حاضر استفاده شده است و به مباحث شناسایی انواع معایب و آسیب دیدگیهای فرش دستباف و روشهای مرمت فرش و نیز ابزار و مصالح و همچنین مرمتگران ممتاز فرش دستباف اختصاص یافته است. در بررسی پیشینه مرمت فرش درمناطق یادشده عده ای از مرمتگران قدیمی فرش غالبا به جهت مسایل مالی تغیر شغل داده اند و به حرفه های دیگر روی آورده اند و عده ای نیز به هر صورت ساخته و ادامه داده اند اگرچه عموما از شرایط مادی خوبی برخوردار نبوده و از آنجا که مرمت فرش یک شاخه هنری تلقی می شود با اینحال شرایط اجتماعی مناسبی نیز داشته اند و متاسفانه در مناطقی مانند شیراز و مشهد بسیاری مرمتگران، عادتهای ناخواسته و نامطلوب گریبانگیرشان بوده است
.
در بعضی مناطق مانند تبریز نیز رواج مرمت فرش در انحصار جمع فامیلی خاص بوده است در مبحث کاربرد ابزار و مصالح عموما وجوه اشتراک زیادی در مناطق مختلف دیده می شود و اگر گاهی مشهد را وضع یک تکنیک و ابزار خاص مرمت می شناسیم اما عمدتا ابزارهای کاربردی مرمت فرش تبریز تولید می شود
.
با حضور در میدان تحقیق و کارگاههای مرمت فرش در مناطق مختلف و مطالعات مستقیم نتیجه حاصل می شود که با توجه به نوع فرشهای تولیدی، بعضی عیوب در یک منطقه رایج تر است و به عنوان مثال موضوع مرمت بالازدگی و پایین زدگی از فعالیت عمده کارگاههای مرمت فرش تبریز است و با مطالعه موضوع مرمت، معایب بافت قالی در آن منطقه نیز روشن می گردد. اگرچه بالازدگی و پایین زدگی در فرشهای شیراز عیب تلقی نمی شود و یک ویژگی شناخته شده است و به طورکلی در شیراز با توجه به فرشهای خاص منطقه اساسا تبدیل یک فرش یا تغییر یک فرش و حذف و اضافه کردن بخشی از یک فرش، یک اقدام مرمتی شناخته می شود که تقریبا در مناطق دیگر مطرح نیست. در اصفهان نیز مرمت ترنج دار شدن بسیار متداول است
.



کلیدواژگان: فرش دستباف، مرمت، حفظ و احیاء

 
 
Title:

Abstract:

Keyword(s):