مشخصات

عنوان: بررسی و مقایسه روشهای رنگرزی طبیعی خامه قالی به وسیله دستگاههای سنتی و موجود به منظور ارائه روش بهینه

گروه تخصصی:  فنی و مهندسی

سازمان مجری:  مرکز ملی فرش ایران 

گروه پژوهشی: فنی

پژوهشگران: 
تاریخ خاتمه:  1387

کارفرما: 

خروجی طرح: 
نوع: فنی

 
تلفن: 

نشانی سازمان مجری: 
 

چکیده:

در این طرح پژوهشی، روشهای رنگرزی خامه قالی به وسیله دستگاههای سنتی و موجود به منظور ارائه روشهای بهینه مقایسه شده است. مساله اساسی در این پژوهش این است که خصوصیات فیزیکی- مکانیکی، خواص ثباتی و ویژگیهای رنگی کالاهای رنگرزی شده در دستگاههای سنتی و موجود متفاوت است. بنابراین سه هدف عمده که شامل بررسی سیر تحول روشها و دستگاههای رنگرزی خامه قالی با مواد رنگزای طبیعی، شناسایی و مقایسه شاخص های راندمان، سرعت، زمان، کیفیت نخ خامه قالی و روشهای مورد استفاده در دستگاههای سنتی و موجود رنگرزی خامه قالی با مواد رنگزای طبیعی و همچنین معرفی روشها و دستگاههای بهینه در رنگرزی خامه قالی با مواد رنگزای طبیعی می باشد دنبال گردید. برای رسیدن به اهداف، بررسی مطالعاتی و میدانی انجام گرفت و نتایج مطالعات گسترده ای از روشهای رنگرزی سنتی و سیر تحولات آن تا به امروز به دست آمد. همزمان با آن سیر تحول دستگاههای رنگرزی از زمانهای بسیار دور تا به امروز نیز به دست آمد.
روشهای رنگرزی سنتی در یک روش طراحی تاگوچی که در آن عوامل مختلف از قبیل
pH، دما، زمان، جنس دستگاه رنگرزی و L.R جزء پارامترهای اصلی بودند، بهینه سازی شدند. عوامل موثر در بهینه سازی خاص ثباتی رنگ، تصاویر SEM و راندمان رنگرزی (مقادیر (k/s بودند. بعد از تعیین شرایط بهینه اولیه، شرایط دیگری از قبیل اثر مواد تعاونی (ماست، اسیداستیک، لیمو، قره قروت، اسیدلاکتیک)، نوع گراف رنگرزی، رنگرزی به روش کیسه ای و اثر آب روان برروی ویژگی های رنگی و خواص ثباتی برای مواد رنگزای طبیعی روناس، پوست گردو، جاشیر و اسپرک با دندانه های مختلف، زاج سفید، زاج سیاه، کات کبود، دی کرومات پتاسیم و سولفات آهن نیز مورد بررسی قرار گرفت و در نهایت روش پایلوت برای رنگرزی با شرایط بهینه به کاررفت و نتایج حاصل از رنگرزیها با نمونه های آزمایشگاهی مقایسه شد. نتایج حاصل از این تحقیق نشان داد که مس به عنوان جنس دستگاه رنگرزی تاثیر عمده ای برروی رنگ نهایی کالاهای رنگرزی شده می گذارد و پیرکس، فولاد ضداسید و سفال برروی رنگ نهایی تاثیرگذار نیستند. قرار دادن رنگزاهای طبیعی در درون کیسه هایی از جنس پلی استر در بسیاری موارد نسبت به روشهای سنتی رنگرزی یا تاثیری بر روی میزان جذب رنگ ندارد و یا تاثیر محدودی دارد. البته در این راستا اندازه کیسه های حاوی مواد رنگ طبیعی و فشردن آنها در زمانهای مختلف تاثیر بسزایی در جذب رنگ دارد. اثر مواد تعاونی در رنگرزی خامه قالی با مواد رنگزای طبیعی در اکثر مواقع نشان داد که اسیدلاکتیک می تواند جایگزین مناسبی برای ماست، قره قروت و یا لیمو باشند. در نهایت مشخص گردید که کالاهای رنگرزی شده به روشهای سنتی و دستگاهی دارای خواص ثباتی از قبیل شستشویی، نوری، کلرینه کردن و سایشی (تر و خشک) تقریبا یکسانی هستند.
در این پژوهش رنگرزی خامه قالی با وسمه نیز مورد بررسی قرار گرفت و اثر
pH ، ظاهر شدن رنگ به دو روش هوادهی و آب اکسیژنه، اثر دما، اثر مقدار هیدروسولفیت سدیم مصرفی و زمان مورد بررسی قرار گرفت. نتایج نشان دادند که کالاهای رنگرزی شده دارای ثبات نوری خوبی هستند و اندازه ثبات رنگ آنها به روش اکسیداسیون وابسته نیست. اثر pH نشان داد که کربنات سدیم بهترین قلیا برای رنگرزی خامه قالی با وسمه است و اکسیداسیون با هوا روش بهتری نسبت به روش شیمیایی می باشد. مقدار هیدروسولفیت سدیم نیز در میزان جذب رنگ وسمه برروی خامه قالی تاثیرگذار است. ضمن اینکه بهترین دمای رنگرزی 50oC و مناسب ترین زمان رنگرزی 60 دقیقه است.



کلیدواژگان: روشهای رنگرزی، خامه قالی، دستگاه، سنتی، بهینه

 
 
Title:

Abstract:

Keyword(s):