مشخصات

عنوان: شناسایی و طبقه بندی گیاهان رنگزا بر اساس مناطق رویش و کاربرد آنها در رنگرزی خامه قالی

گروه تخصصی:  فنی و مهندسی

سازمان مجری:  مرکز ملی فرش ایران 

گروه پژوهشی: فنی

پژوهشگران: 
جاویدتاش ایرج (مسئول طرح)

تاریخ خاتمه:  1388

کارفرما: 

خروجی طرح: 
نوع: فنی

 
تلفن: 

نشانی سازمان مجری: 
 

چکیده:

به دلیل زیبایی و ثبات رنگهای طبیعی در فرش دستباف ایران در گذشته و عدم به کارگیری این گونه رنگها در فرشهای صادراتی امروزی، تا حدی باعث رکود صادرات قالی ایران شده است بنابراین احیاء دوباره استفاده از رنگزاهای طبیعی، از اهمیت ویژه ای برخوردار می باشد. از طرفی با توجه به داشتن پتانسیل های بسیار غنی و متنوع از رنگزاهای گوناگون در کشور، در این طرح سعی گردیده جهت بهره گیری مطلوب و اقتصادی از منابع مذکور، با هدف تامین بخشی از مواد اولیه کارگاههای رنگرزی طبیعی، گونه های مهم و شاخص رنگزاهای موجود در پنج استان بعد از جمع آوری و شناسایی، مورد رنگرزی و بررسی قرار گیرند. در زمان جمع آوری نیز در هر استان 25 نمونه رنگزای طبیعی از تعداد رنگزاهای مشخص شده استانی و نیز با توجه به پرسشنامه های اطلاعات عمومی درباره رنگزاهای نباتی موجود در هر استان که دارای منشأ جغرافیایی متفاوتی بودند، جمع آوری، سپس با پنج دندانه مختلف، مورد رنگرزی قرار گرفتند که در مجموع 625 طیف رنگ گوناگون به دست آمد. بعد از پایان رنگرزی نسبت به تعیین استاندارد و بررسی تنالیته ها اقدام شد. نتایج بررسی کلافهای رنگرزی شده نشان داده است که در مجموع دارای ثبات های خوب و خوب تا متوسط بوده و جهت رنگرزی مناسب می باشند. در یک بررسی کلی، مشخص گردید که پاره ای از رنگها در ثبات نوری خوب بوده، تعداد دیگری در ثبات مالشی، و برخی نیز در ثبات شستشویی. همچنین بعضی از رنگها دارای دو یا چند ثبات خوب می باشند. عکس این موضوع نیز وجود دارد، به طوری که تعدادی از رنگها در بعضی ثباتها مناسب نمی باشند. در یک تحلیل کلی تر می توان ثباتهای نوری کلافهای رنگرزی شده را بین خوب تا متوسط، ثباتهای سایشی را خوب و ثباتهای شستشویی را نیز خوب تا متوسط درنظر گرفت. درپایان لازم است به این نکته اشاره گردد که در رنگرزی با رنگزاهای طبیعی مورد بررسی قرار گرفته، اثر لکه گذاری برروی پشم و پنبه همراه، بسیار ناچیز بوده است. بنابراین در این دو مورد نیز دارای ثبات بسیار خوبی می باشند. در بررسی بعد اقتصادی می توان به این نکته اشاره نمود که استفاده از برخی گونه های رنگزای مورد بررسی قرار گرفته می تواند از یک سو ضمن تامین بخشی از مواد اولیه کارگاههای رنگرزی سنتی موثر بوده و از سوی دیگر برای تولیدکنندگان مواد رنگزاهای طبیعی، بافندگان و صادرکنندگان فرش دستباف و در نتیجه در ارزآوری بیشتر موثر واقع گردد.



کلیدواژگان: گیاهان رنگزا، رنگرزی، خامه قالی، شناسایی

 
 
Title:

Abstract:

Keyword(s):