مشخصات

عنوان: راههای کاهش هزینه رنگرزی طبیعی

گروه تخصصی:  فنی و مهندسی

سازمان مجری:  مرکز ملی فرش ایران 

گروه پژوهشی: فنی

پژوهشگران: 
تاریخ خاتمه:  1392

کارفرما: 

خروجی طرح: 
نوع: فنی

 
تلفن: 

نشانی سازمان مجری: 
 

چکیده:

از زمانهای بسیار دور رنگزاهای طبیعی جهت رنگرزی خامه فرش دستباف مورد استفاده قرار می گرفته است. با توجه به اینکه رنگرزی طبیعی فرآیندی چند مرحله ای، دشوار و گرانقیمت است لذا استفاده از این مواد در رنگرزی خامه فرش دستباف کاهش یافت. از دیگر دلایل این امر می توان به عدم تکرارپذیری یا شید همانندی در رنگرزی طبیعی و در نهایت طولانی بودن فرایند رنگرزی طبیعی اشاره کرد، البته عده ای نیز معتقدند بعضی از معایب فوق نظیر عدم تکرارپذیری به عنوان حسن رنگرزی طبیعی محسوب می شود. آنچه مسلم است آن است که در حال حاضر فرآیند رنگرزی طبیعی فرآیندی وقت گیر و هزینه بر شناحته می شود. راههای مختلفی ممکن است باعث کم کردن زمان رنگرزی و ارزان کردن فرآیند رنگرزی طبیعی گردد که از آن جمله می توان به آماده سازی صحیح ماده رنگزا قبل از رنگرزی، استفاده صحیح ماده رنگزا در حمام رنگرزی، استفاده از ماشین رنگرزی مناسب، استفاده مجدد از پساب ماده رنگزا استفاده مجدد از آب و غیره اشاره کرد. در این تحقیق سعی شد با شناخت مواد رنگزای طبیعی مورد استفاده ضمن حفظ و افزایش کیفیت خامه های تولیدی راهکاری مناسب جهت کاهش زمان و هزینه رنگرزی طبیعی تعیین گردد.
نتایج نشان می دهد، در رنگرزی با رنگزای روناس پساب حاصل از رنگرزی در اکثر دندانه ها نتوانسته است در مرحله دوم رنگرزی موثر باشد، اما اعمال فشار و رنگرزی در ظرفهای دربسته با حرارت بالا و همچنین چرخش محلول در سیستم موثر بوده و باعث کاهش زمان رنگرزی و افزایش عمق و شید رنگی در نمونه ها گردیده است. رنگرزی با این گیاه در حرارت محیط باعث افزایش عمق و شیدرنگی نمونه ها نسبت به حالت جوش در اکثر دندانه ها از جمله زاج سفید و آهن می گردد. در روناس می توان با رعایت موارد بالا باعث افزایش راندمان رنگرزی و کاهش هزینه آن تا %25 گردید
.
در رنگرزی با رنگزای پوست انار کاهش حرارت از جوش به محیط و
60oC باعث کاهش در عمق و شید رنگی نمونه ها می گردد لذا کاهش حرارت در فرآیند رنگرزی با این رنگزا توصیه نمی گردد. استفاده از پساب اول، دوم و سوم این رنگزا بسیار مفید و موثر بود و نمونه های رنگرزی شده با پسابها حتی پساب دوم و سوم بسیار نزدیک به نمونه های رنگرزی شده در حرارت جوش بوده و اعمال فشار و افزایش حرارت باعث کاهش زمان و افزایش عمق و راندمان رنگرزی می گردد.
رنگرزی با رنگزای قرمزدانه حتما باید در حرارتهای بالاتر از 60-50 درجه سانتیگراد صورت گیرد و نمی توان آنها را در حرارت محیط رنگرزی کرد. استفاده از پساب این رنگزا موثر نیست زیرا قرمزدانه مشابه رنگزاهای شیمیایی خلوص بالایی داشته و با درصد کمی جهت رنگرزی الیاف مصرف می گردد و عمده مقدار رنگ آن در مرحله اول فرایند رنگرزی مصرف می گردد و رنگ موثری در حمام باقی نمی ماند. استفاده از فشار و افزایش حرارت پارامتر بسیار موثری بود و همزمان با کاهش زمان فرآیند رنگرزی می توان عمق و شید رنگی نمونه ها را بین 10 الی 40 درصد افزایش داد.



کلیدواژگان: رنگرزی طبیعی، افزایش راندمان، کاهش هزینه، فرش دستباف، روناس، پوست انار، قرمزدانه

 
 
Title:

Abstract:

Keyword(s):