مشخصات

عنوان: بررسی نیازهای بهداشتی قالیبافان و ارائه الگوی مناسب برای رفع آنها (آذربایجان شرقی، فارس، کردستان، خراسان، کرمان، مرکزی، گلستان)

گروه تخصصی:  علوم انسانی

سازمان مجری:  مرکز ملی فرش ایران 

گروه پژوهشی: اجتماعی و مدیریت

پژوهشگران: 
تاریخ خاتمه:  1384

کارفرما: 

خروجی طرح: 
نوع: اجتماعی و مدیریت

 
تلفن: 

نشانی سازمان مجری: 
 

چکیده:

پژوهش حاضر با هدف بررسی نیازهای بهداشتی قالیبافان و ارائه الگوی مناسب آنها با تکیه بر راهبرد نیازسنجی بهداشتی و با استفاده از تکنیک پیمایش و مشاهده در بین جمعیت نمونه ای به حجم 1688 نفر از قالیبافان تمام وقت گرفته است. جمعیت نمونه مورد نظر از طریق روش نمونه گیری خوشه ای چند مرحله ای و از استانهای آذربایجان شرقی، فارس، کرمان، مرکزی، کردستان، مازندران، خراسان انتخاب و مورد مطالعه قرار گرفتند. داده های لازم برای تحلیل نیازهای بهداشتی قالیبافان از طریق پرسشنامه ای که به واسطه مشاهدات پژوهشگران و اظهارات فالیبافان تکمیل می شد، گردآوری شده است. سه محور عمده بررسی حاضر، سنجش عادات، دسترسی و امکانات بهداشتی قالیبافان، سنجش نیازهای بهداشتی کارگاههای قالیبافی و بررسی عوارض و بیماریهای شغلی قالیبافان بود.
با توجه به یافته های این بررسی، نیمرخ آماری جامعه قالیباف را می توان چنین تصویر کرد یک قالیباف ایرانی، معمولازنی است با میانگین سنی 31 سال، متاهل و دارای 3 فرزند که کار قالیبافی را از سن 12 سالگی شروع کرده و روزانه بیش از 7 ساعت پشت دار فارسی می نشیند. غیر از قالیبافی شغل درآمدزایی دیگری ندارد و اظهار می کند از روی ناگزیری به این شغل روی آورده است. از حیث عادات بهداشتی، 51 درصد بین ساعات کار استراحت و 14 درصد ورزش می کنند. 13 درصد به مسواک زدن، 17 درصد به شستن دست و صورت با صابون و 6 درصد به استفاده از ماسک عادت دارند. از نظر امکانات بهداشتی 65 درصد به پزشک و مراکز درمانی، 79 درصد به آب آشامیدنی بهداشتی، 85 درصد به حمام دسترسی داشته و 10 درصد تحت پوشش بیمه تامین اجتماعی و 50 درصد تحت پوشش بیمه درمانی روستایی بوده اند. 48 درصد تحت پوشش اموزش بهداشتی قرار گرفته اند و اطلاعات و آگاهیهای بهداشتی آنها در مورد مسایل محیط کار و عوامل زیانبار و شیوه رفع آن مناسب بوده است. کارگاههایی که قالیبافان مورد بررسی در آنها مشغول فعالیت بوده اند کمتر از 13 متر مساحت داشته اند و به طور متوسط 15 سال از ساخت آنها می گذشته است. از 60 درصد از کارگاهها استفاده های دیگری نیز غیر از محل کار قالیبافی می شده است. کارگاهها عمدتا آجری با سقف چوبی بوده و در بیشتر آنها از دار قالی عمودی استفاده می شده است. از 48 درصد کارگاهها بازدید بهداشتی به عمل آمده و 12 درصد قالیبافان وام بهسازی کارگاه قالیبافی دریافت کرده اند. از حیث میزان بروز عوارض. بیماریها و ناراحتیهای مورد مطالعه به ترتیب دردکمر، احساس زودرنجی و کج خلقی، سوزش مداوم چشم، سردرد مزمن، کاهش بینایی، درد مفاصل بزرگ اندام فوقانی، سوزش معده، گرفتگی عضلات گردن، سرگیجه مزمن، درد مداوم گردن، درد مفاصل بزرگ اندام تحتانی، درد مفاصل کوچک اندام فوقانی و تنگی نفس بیشترین میزان بروز را داشته اند. از حیث شاخصهای رعایت بهداشت فردی، برخورداری بهداشتی و بهداشتی بودن کارگاه قالیبافی و قالیبافان مورد بررسی در طبقه متوسط قرار گرفته اند. بررسی فرضیات مطالعه نشان داد که شاخصهای بهداشتی در سطح قالیبافان و کارگاههای قالیبافی در سطح متوسطی قرار دارند. هرچه وضعیت بهداشتی کارگاههای قالیبافی بهتر می شود از میزان نیازهای بهداشتی قالیبافان کاسته می شود. بین قالیبافان روستایی و شهری از حیث شاخصهای بهداشت فردی، برخورداری بهداشتی و بهداشت کارگاههای قالیبافی تفاوت معنی داری وجود دارد. هرچه وضعیت افراد در شاخص رعایت بهداشت فردی ارتقا می یابد از میزان نیازهای بهداشتی او کاسته می گردد. نیازهای بهداشتی قالیبافان در کارگاههای استانهای مختلف، متفاوت است و بیشترین میزان نیازهای بهداشتی در استان خراسان مشاهده شد
.



کلیدواژگان: نیاز بهداشتی، نیازسنجی بهداشتی، قالیبافی، کارگاه قالیبافی، بهداشت فردی، عادات بهداشتی، برخورداری بهداشتی، بهداشت محیط کارگاه، بیماریهای شغلی، بهداشت کار، ارگونومی

 
 
Title:

Abstract:

Keyword(s):