مشخصات

عنوان: بررسی دستبافته های سجاده ای ایران

گروه تخصصی:  هنر و معماری

سازمان مجری:  مرکز ملی فرش ایران 

گروه پژوهشی: طرح و نقش

پژوهشگران: 
کیوان عصمت (مسئول طرح)

تاریخ خاتمه:  1391

کارفرما: 

خروجی طرح: 
نوع: دانشجویی

 
تلفن: 

نشانی سازمان مجری: 
 

چکیده:

سجاده بافی هنری فاخر و دینی می باشد، که بعد از اسلام در بین مسلمانان به وجود آمده است، این دستبافته سیر تکاملی خود را از حصیر و زیلو های ابتدایی شروع و تا گلیم و قالیچه های زربفت و گل برجسته ابریشمی ادامه داده است، که نشان از اهمیت والای این هنر در بین مسلمانان می باشد. امروزه انواع مختلفی از دستبافته های سجاده ای اعم از حصیر، زیلو، جاجیم، گلیم گلیمچه و مسند و قالیچه در سرتاسر ایران بسته به اقلیم و فرهنگ و سلیقه هر منطقه دیده می شود. پژوهش حاضر با هدف شناخت و معرفی دستبافته های سجاده ای مناطق مختلف ایران، سعی دارد، تا از نظر طرح و نقش، رنگ بندی و ابعاد به کار رفته، آنها را طبقه بندی کند و به تجزیه و تحلیل مفاهیم نقوش استفاده شده در این دستبافته ها بپردازد. پژوهش حاضر به لحاظ هدف بنیادی و به لحاظ چیستی کیفی است و به روش سرشماری قالیچه های سجاده ای ایران را با رویکردی توصیفی و به صورت میدانی و کتابخانه ای مورد بررسی قرار داده است. نتایج بدست آمده نشان می دهد که جانمازی یا سجاده زیراندازی است، یکنفره که در محل اداء فریضه نماز گسترده می شود. این فرشها که در اندازه قالیچه هستند، از جنس «قالی، گلیم، زیلو، جاجیم و حصیر» بافته می شود و در این بین گاه دستبافته ای با ابعاد بزرگ و با نقش محرابهای متعدد مفرش در مساجد دیده می شود که «سجاده صف» نامیده می شود، این دستبافته کاربرد نماز جماعت را دارد. با توجه به اقلیمها و سنتهای مختلف در سرتاسر ایران، با انواع طرحها، نقوش، ابعاد و دستبافته های مختلفی از فرشهای سجاده ای روبرو هستیم. یکی از نقوش رایج بر روی سجاده ها طرح محراب است اما این طرح گاه در دستبافته های سجاده ای مثل موج و جاجیمچه و گلیمچه دیده نمی شود.



کلیدواژگان: هنر اسلامی، دستبافته، سجاده، طرح و نقش سجاده، محراب

 
 
Title:

Abstract:

Keyword(s):